V Dzień Urbanisty – po konferencji

Już kolejny raz spotkaliśmy się w gronie urbanistów i wszystkich innych zainteresowanych problemami polskiej przestrzeni, by podyskutować o aktualnych problemach gospodarki przestrzennej w naszym kraju. Spotkania te, którym patronuje m.in. urbanistyka.info, a głównym merytorycznym organizatorem jest Oddział TUP w Poznaniu, jak zawsze starają się poruszać bieżące zagadnienia dotyczące przestrzeni oraz odpowiadać na pytania, które nas wszystkich integrują wobec obecnych wyzwań zagospodarowania przestrzennego, czego przykładem był chociażby sponsor ostatniego spotkania, wprowadzający innowacyjne rozwiązania GIS w planowaniu przestrzennym.
W okresie powszechnego kryzysu ekonomicznego, nie sposób więc nie pochylić się nad problemami polskiej urbanistyki, do czego nawiązywały kolejne wystąpienia i sam temat konferencji „Urbanistyka w dobie kryzysu”. Po przedstawieniu wyników corocznie odbywających się konkursów „Moja Wielkopolska” i „Na najlepiej zagospodarowaną przestrzeń w Wielkopolsce”, konferencja rozpoczęła się od pobieżnego przedstawienia obecnego stanu prac legislacyjnych dotyczących planowania przestrzennego w Polsce. Dowiedzieliśmy się, iż poprzednie projekty (notabene tego samego rządu) zostały de facto zarzucone, a ich idea ma znaleźć swoje odzwierciedlenie w nowym podejściu do formułowania tez nowego prawa gospodarki przestrzennej i co najciekawsze (pozostawiamy to do oceny naszym czytelnikom) – z rozdzieleniem tym razem kompetencji pomiędzy Ministerstwo Rozwoju Regionalnego i nowe – Ministerstwo Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, odpowiedniego w zakresie kształtowania polityki miejskiej (co pewnie ma odpowiadać na wyzwania nowej polityki spójności po roku 2014) oraz planowania przestrzennego. Następnie wiceprezes TUP, Pan G. Buczek przybliżył wszystkim założenia idei New Urbanism, w ramach Karty Nowej Urbanistyki, która ma dotyczyć zintegrowanego planowania i niejako powrotu do XIX idei kształtowania założeń urbanistycznych, po epoce przepełnionej duchem modernizmu. Idei, która mimo, iż budzi kontrowersje, jest także z uznaniem coraz szerzej przyjmowana na całym świecie, w tym w Europie. Pan M. Kruś, radca prawny, przedstawił pokrótce przemyślenia dotyczące potencjalnych hamulców rozwoju kreowanych przez polskie prawo, krytykując tym samym powszechną ideę nadmiernej i zbyt szczegółowej regulacji poszczególnych zagadnień planowania przestrzennego. Kolejne wystąpienia dotyczy i służyły przybliżeniu problematyki skutków urban sprawl w kontekście poznańskiego obszaru metropolitalnego, a przedstawiciel Banku Gospodarstwa Krajowego przedstawił zasady działania i efekty wsparcia finansowego projektów miejskich realizowanych z udziałem unijnej inicjatywy JESSICA. Z bardzo dużym zainteresowaniem słuchaczy, co skończyło się także wywołaniem ciekawej dyskusji, spotkało się bardzo ciekawe wystąpienie Pana A. Olbrysza, przedstawiciela miasta Lesznowola, który wyraźnie zarysował finansowe skutki realizacji polityki przestrzennej dla gmin zlokalizowanych szczególnie w strefach silnej urbanizacji wielkich ośrodków miejskich (w tym przypadku Warszawy). Wystąpienie to, połączone z własnymi przemyśleniami autora oraz w kontekście szerszych statystyk finansowych, stosunkowo wyraźnie zobrazowało, iż nieodłącznym aspektem każdego projektu urbanistycznego, jest jego wymiar ekonomiczny (o czym zbyt często się zapomina, traktując urbanistykę przez wymiar kształtowanej architektury na danym obszarze). W tym kontekście dyskusja pokonferencyjna skupiła się głównie na braku „możliwości domknięcia finansowego” obecnego systemu planowania przestrzennego, tj. relacji wymiernych dochodów z planowania przestrzennego do zadań własnych, jakie nakłada ono w postaci obowiązków na gminę. Przybliżono też aspekty, jakie z systemów planowania przestrzennego krajów zachodnich należałoby zaimplementować do polskiego systemu gospodarki przestrzennej (jak np. kwestie finansowania tzw. pierwszego uzbrajania terenu). Wywołano też przykłady dobrej, polskiej myśli i dorobku w zakresie prawa budowlanego i kształtowania przestrzeni w oparciu o pierwszą, w pełni polską ustawę z okresu II RP, tj. z roku 1928 r., której oryginalną wersję i jej tekst jednolity z 1939 r. „jako ciekawostkę zawodową” przedstawiamy poniżej, do poczytania i zapoznania się z różnymi aspektami ówczesnego podejścia urbanistycznego. Niestety – jak można stwierdzić już po pobieżnej lekturze – o wiele bardziej idącej „naprzód” niż obecne uwarunkowania prawne, naznaczone problemami wynikającymi dodatkowo z okresu PRL (np. problemu braku realnej wartości gruntów).
Cała konferencja została zamknięta zaproszeniem wszystkich do Lublina na IV Kongres Urbanistyki Polskiej, na którym pewnie i te zagadnienia zostaną poruszone ponownie.

Prezentację z V Dnia Urbanisty można ściągnąć ze strony poznańskiego oddziału TUP tup.poznan.pl/dzien-urbanisty

Łukasz Grzesiak
Monika Skrzypczak
Filip Sokołowski

Urbanistyka.info