Jesteś tutajPUSZCZYKOWO Warsztaty planistyczne
PUSZCZYKOWO Warsztaty planistyczne
Opracowanie: Agnieszka Kliber
Artykuł pochodzi z Magazynu Green2 www.green2magazyn.pl , został stworzony na podstawie sprawozdania z Warsztatów Planistycznych w Puszczykowie udostępnionego Redakcji przez Urząd Miejski w Puszczykowie. Zdjęcia przedstawiają plansze uczestników ww. Warsztatów. Magazyn Green2 jest partnerem Portalu www.urbanistyka.info
Historia terenu nad Wartą...
W świadomości mieszkańców Puszczykowa Zakole Warty zawsze należało do miasta i było ulubionym miejscem spędzania wolnego czasu. W 2004 roku Puszczykowianie dowiedzieli się, że teren jest własnością prywatną, wystawioną na sprzedaż. Największy obszar, liczący prawie 13 ha, należał do prywatnego inwestora z Poznania. Mieszkańcy zwrócili się do władz miasta z apelem, aby koniecznie zmienić zaistniałą sytuację i wykupić od właściciela obszar nad Wartą. Zagrzewali ich do tego dodatkowo Gustaw Czartoryski, Wiceprezes Stowarzyszenia Przyjaciół Puszczykowa oraz Zofia Skibińska, Redaktor Naczelna „Kuriera Puszczykowskiego”, namawiając do podjęcia wspólnych działań mających przekonać władze miasta, że wykupienie omawianego terenu jest ostatnią szansą na ochronę tego miejsca oraz zachowanie jego rekreacyjnej i publicznej funkcji. Do Urzędu Miasta wysłano ponad 900 listów z poparciem dla idei pozostawienia terenu niezabudowanym. Ogromne społeczne zaangażowanie w sprawę Zakola Warty doprowadziło do wielu prób negocjacji z właścicielem ziemi, które toczyły się od 2005 roku. Inicjowano spotkania, dyskusje z mieszkańcami oraz specjalistami, którzy mogli okazać się pomocni w rozstrzygnięciu kwestii przyszłości terenu nad Wartą. Dopiero po wyborach samorządowych w listopadzie 2006 roku i zmianie władz, nastąpiło ostateczne rozstrzygnięcie sporu. Nowa Pani Burmistrz, Małgorzata Ornoch-Tabędzka, uzyskała akceptację Rady Miasta na wykupienie nadwarciańskiego terenu. Właściciel sprzedał grunt za kwotę 4 mln złotych. Należy wspomnieć, że teren, o którym mowa jest w 90% zalewowy i tylko 10% nadaje się pod zabudowę.Puszczykowo – Zakole Warty – wnioski z warsztatów planistycznych
14 czerwca 2008 roku w Puszczykowie odbyły się warsztaty planistyczne, na których rozważano możliwości zagospodarowania Zakola Warty. Do dyskusji zaproszeni zostali liczni goście, w tym przedstawiciele Urzędu Miasta Puszczykowo, członkowie Stowarzyszenia Przyjaciół Puszczykowa, mieszkańcy oraz specjaliści z dziedziny polityki, ekologii, architektury krajobrazu, urbanistyki i rewitalizacji.
Celem spotkania było przede wszystkim zastanowienie się nad tym, w jaki sposób wykorzystać rekreacyjne właściwości obszaru
Zakola Warty - jako terenu o unikatowych wartościach przyrodniczych i atrakcyjnego pod względem turystycznym - nie zapominając zarazem o tym, że jako teren niezagospodarowany, kusi swą przestrzenią niejednego inwestora.
Z dotychczasowych debat na ten temat, które trwają już prawie 5 lat, zasadniczo zrodziły się dwa pomysły na zagospodarowanie Zakola Warty. Jeden z nich apeluje o pozostawienie obszaru w dotychczasowej formie, drugi natomiast proponuje rozsądną ingerencję środowiskową. Do rozstrzygnięcia pozostała jedynie kwestia tego, jaka ingerencja będzie najbardziej korzystna dla mieszkańców, a jaka dla środowiska naturalnego. Być może istnieje też rozwiązanie pośrednie, dzięki któremu interesy człowieka i przyrody, miast się wzajemnie wykluczać, znajdą wspólny mianownik i na zasadzie współdziałania przyczynią się do nadania nowej, większej wartości temu miejscu. Podczas warsztatów każdy z uczestników miał szansę wyrazić własne zdanie na ten temat, by później - w trakcie dyskusji i negocjacji - dojść do konstruktywnych wniosków. Pierwszym etapem spotkania była rekonstrukcja przeszłości, która pomóc miała w odpowiedzi na pytanie: czy miejsce może odzyskać swój dawny blask, a jeśli tak, to w jaki sposób. W tej części przedstawione zostały historyczne pejzaże Puszczykowa, które - choć stanowią dziś symbol zamierzchłych czasów – obrazują, w jaki sposób omawiana przestrzeń może się rozwijać i przekształcać.
Stare widokówki podkreślają przede wszystkim duże znaczenie przyrody, jej malowniczy charakter i niepowtarzalność, a także bliski kontakt z człowiekiem, który jest z nią mocno związany. Na uwagę zasługuje również ówczesna zabudowa terenu - dyskretna, wstrzemięźliwa i podporządkowana otoczeniu naturalnemu. Drewniana architektura komponowała się z przyrodą, podkreślając niepowtarzalny charakter miejsca.
W dalszej części spotkania przeanalizowano współczesne aspekty przestrzeni, która w dzisiejszym rozumieniu wymaga ochrony i zarazem jakościowego rozwoju. Należy ją zachować, czasami poprawić, rozwinąć w taki sposób, aby proporcje między działaniem człowieka, a środowiskiem naturalnym nie zostały naruszone. Oczekiwania mieszkańców wobec Zakola Warty i pomysły na jego zagospodarowanie należy koniecznie skonfrontować z możliwościami zróżnicowanego terenu i wyjątkowymi walorami przestrzeni, do których należą wszystkie komponenty środowiska naturalnego, objęte częściowo europejskim systemem Natura2000. Na terenie Zakola Warty wyodrębnione zostały dwa obszary mające największe znaczenie dla zachowania i ochrony wartości przyrodniczych Europy: Ostoja Rogalińska – Obszar Specjalnej Ochrony oraz Rogalińska Dolina Warty - Specjalny Obszar Ochrony.
Dbałość o wymienione obszary powinny stanowić podstawowe kryterium w dalszym procesie planowania. W związku z tym, pod uwagę należy brać nie tylko głos społeczności, ale także obowiązujące reguły europejskie i ich systemy wartości, które nadają kierunek planom i projektom oraz sposobom ich realizacji – do przestrzegania których zobowiązała się również Polska.W dalszej części podkreślano rolę człowieka, który często - kierując się własnymi interesami - wchodzi w różnego rodzaju konflikty. Na obszarze Zakola Warty zarysowują się obecnie dwa ich typy. Pierwszy z nich to konflikt pomiędzy ludźmi - w którym każdy z nich chce zachować przestrzeń dla siebie. Drugi natomiast konflikt toczy się między człowiekiem a przyrodą. Zaistniałe sytuacje po raz kolejny wskazują na istotną rolę planowania, które służyć ma m.in. rozpoznaniu ewentualnych konfliktów i zbadaniu, w jaki sposób można je zminimalizować czy rozwiązać.
Kolejnym ważnym aspektem procesu planistycznego związanego z zagospodarowaniem obszaru Zakola Warty, było przejęcie inicjatywy i terenu przez społeczeństwo Puszczykowa, które chce wspólnie z niego korzystać. Jest to rzecz rozstrzygająca, ponieważ tylko wówczas możliwa będzie realizacja określonych zamierzeń oraz realizacja procesu planistycznego. Planowanie winno być działaniem zintegrowanym, dochodzeniem do pewnych wniosków przez identyfikację konfliktów i próbę ich rozwiązywania, aż do uzyskania pewnego konsensusu. Dopiero wówczas może pojawić się plan, który niczego nie narzuca, tylko odzwierciedla i zabezpiecza wszystko to, co zostało - w szeroko uspołecznionym procesie - przedyskutowane i uzgodnione.
Końcowy etap prezentacji miał na celu przedstawienie współczesnych rozwiązań, jakie można zastosować na terenach, dla których wartość przyrodnicza stanowi priorytet, a jakakolwiek ingerencja człowieka zostaje ograniczona do minimum. Każdy zaplanowany element takiej przestrzeni jest zatem wstrzemięźliwy, nie ingeruje i nie przekształca stanu obecnego, ale pozwala z nim współistnieć na zasadzie niezwykle ostrożnej interwencji. Taki typ planowania postuluje zasadę zrównoważonego rozwoju, która zachęca do korzystania z walorów przyrodniczych w taki sposób, aby zachować je dla następnych pokoleń. Przytoczone rozwiązania stanowiły doskonały punkt wyjścia dla dalszej rozmowy na temat przyszłości Zakola Warty. Próbowano odpowiedzieć na podstawowe pytania: w którym kierunku zmierza Puszczykowo, jaką drogę obierze i w końcu - co jego mieszkańcy chcą uzyskać na tym terenie. Pomóc w tym miała ankieta, w której pytano uczestników spotkania, jakie elementy infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej są możliwe do zaakceptowania na Zakolu Warty.
Podczas żywej dyskusji przedstawione zostały pomysły, oczekiwania i preferencje uczestników oraz możliwości ich realizacji. Jednym z najważniejszych elementów, na który zwrócono szczególną uwagę była idea zrównoważonego rozwoju, czyli wykorzystania terenu w sposób ograniczony, odpowiedzialny, bez jego eksploatacji i dewastacji. Zwrócono także uwagę na dostępność terenu Zakola Warty nie tylko dla społeczności lokalnej, ale również dla ludzi z zewnątrz. Ważne jest przy tym zastosowanie rozwiązań ograniczających degradację obszaru, np. poprzez wprowadzenie ścieżek dydaktycznych, wskazujących na unikatową wartość terenu czy stworzenie punktu informacyjnego, w którym można uzyskać wiedzę na temat Zakola Warty i terenów sąsiadujących.
Istotnym aspektem planowania powinno być zwrócenie szczególnej uwagi na wartość rzeki, jako głównej atrakcji i możliwości jej udostępnienia poprzez odpowiednie oczyszczenie i stworzenie miejsc do plażowania. Zaproponowano także skomunikowanie dwóch brzegów rzeki i przeprowadzenie przez nią kładki dla rowerzystów oraz pieszych. Połączenie terenów przybrzegowych przyczyniłoby się do rozwoju istniejących już tras turystycznych, doprowadzając tym samym do ich pełnego otwarcia. Inne rozwiązania przedstawiały wizję stworzenia tzw. parku generacyjnego, z którego będą mogły korzystać wszystkie grupy społeczne. Teren powinien oferować atrakcje dla ludzi w każdym wieku, które mogłyby służyć mieszkańcom przez cały rok, nie tylko w okresie letnim. Jako obszar przeznaczony pod zagospodarowanie turystyczno - rekreacyjne powinien dać możliwość uprawiania różnego rodzaju sportów, takich jak: kajakarstwo, pływanie, łyżwiarstwo, piłkę plażową itp. Istotne jest również wprowadzenie ścieżek rowerowych i spacerowych z elementami małej architektury, takimi jak: ławki, zadaszenia, oświetlenie, udogodnienia dla osób niepełnosprawnych itd. Jednym z pomysłów było też stworzenie punktu widokowego nad rzeką, z którego można podziwiać malowniczy krajobraz rzeki i jej otoczenia.
Ciekawą ideą - wielokrotnie zresztą postulowaną - było stworzenie przystani kajaków na terenie istniejącego oczka wodnego i połączenie go z Wartą. Inną możliwością wykorzystania zbiornika byłoby utworzenie w nim kąpieliska czy też romantycznego zakątka, z liliami wodnymi, rybami i łódkami. Dosyć kontrowersyjną kwestią było wprowadzenie jakiejkolwiek zabudowy na tym terenie. Jedna z propozycji postulowała wprowadzenie zabudowy kubaturowej z obiektami małej gastronomi (restauracją, barami itd.) i miejscami rozrywki (np. amfiteatrem, muszlą koncertową, itd.) o charakterze całorocznym. Inna postulowała pozostawienie terenu w jak najbardziej naturalnym stanie. Walory przyrodnicze muszą stanowić zatem priorytet, a wprowadzona ewentualnie zabudowa powinna być przede wszystkim dyskretna oraz subtelnie wkomponowana w otoczenie.
Reasumując, warto raz jeszcze zwrócić uwagę na główne problemy poruszone podczas spotkania. Są to:
− problem wyważenia racji i interesów (Otwarcie obszaru dla wszystkich czy tylko dla mieszańców Puszczykowa?);
− problem wyważenia niebezpieczeństw i zagrożeń terenu wynikających z jego turystyczno-rekreacyjnego przeznaczenia (Jak daleko sięgają granice zagospodarowania obszaru? Gdzie istnieje granica przyswajalności terenu po przekroczeniu, której traci on swoją wartość?);
− problem wyważenia możliwych do zrealizowania i powstałych podczas dyskusji pomysłów (Które z zaproponowanych pomysłów mają rację bytu? Czy dla zachowania, jakości terenu istnieją pewne ograniczenia? ).
W trakcie dyskusji wyłonił się szereg innych problemów i wątpliwości, dotyczących sposobu użytkowania terenu Zakola Warty, które podczas kolejnych spotkań powinny zostać przeanalizowane, zarówno z punktu widzenia wartości przyrodniczej terenu, ale także w kontekście możliwości technicznych oraz finansowych. Ciekawą propozycją - jeszcze przed opracowaniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - mogłoby być stworzenie koncepcji zagospodarowania terenu, odzwierciedlającej wcześniejsze konsultacje społeczne i uzyskane w ich rezultacie ustalenia.
- Zaloguj się lub zarejestruj aby móc dodać komentarz