Jesteś tutajPodejście systemowe w planowaniu przestrzennym
Podejście systemowe w planowaniu przestrzennym
mgr inż. Michał Leski
Artykuł jest pierwszym z serii artykułów traktujących o podejściu systemowym w planowaniu przestrzennym, mający przybliżyć czytelnikowi pracę w programach typu GIS
Zmiany na rynku pracy wymuszają wzrost zapotrzebowania na asystentów urbanisty, stawiając przed nimi szereg warunków, w tym w szczególności biegłość w obsłudze profesjonalnych programów graficznych. W praktyce okazuje się bowiem, że rysunek Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego lub/i Studium Uwarunkowań I Kierunków Rozwoju, to za każdym razem zbiór najważniejszych informacji o terenie wg określonych standardów, a nie czysta grafika jak się ją często postrzega.
Sporządzając projekty studium lub/i mpzp, stajemy przed wyzwaniem zebrania i przetworzenia dużej ilości danych źródłowych. Dane pozyskuje się zarówno od samorządów lokalnych (gmin i powiatów), jak również od innych jednostek opiniujących i uzgadniających tworzone projekty.
Elementy graficznego obrazowania występują w całej procedurze planistycznej. Z ich pojęciem wiąże się załącznik do uchwały o przystąpieniu, inwentaryzacja przyrodnicza, inwentaryzacja urbanistyczna, analiza własnościowa, rysunek planu (załącznik nr 1 do uchwały), rysunek prognozy, załączniki graficzne do wniosków rolnych I leśnych itp.
Niniejsza praca ma na celu pokazać, że odpowiednie przygotowanie warsztatu wraz z planem pracy, będzie owocowało wymiernymi efektami, które zaprocentują w trakcie całego procesu sporządzania studium lub/i mpzp.
Po wejściu Polski do UE, dyrektywa INSPIRE wymusiła publikację dokumentów planistycznych w Internecie. Przesądzone zostało zjawisko zamiany narzędzi CAD na GIS, które oparte są na geograficznych układach współrzędnych. Doczekaliśmy czasów, kiedy cyfrowa postać działek ewidencji gruntów jest udostępniana na geoportalu, dlatego istnieją realne szanse na stworzenie systemu publikującego dokumenty urbanistyczne.
Uwzględniając powyższe obserwacje oraz fakt, że procedura sporządzania planu jest długa i żmudna, należałoby usprawnić pracę poprzez podejście systemowe do planowania przestrzennego. Dodatkowo przemawia za tym sama specyfika procedury. Na każdym jej etapie powinno się brać pod uwagę, możliwości napływu nowych danych, które należy zapisać na dysku i uwzględnić w projekcie.
Pomimo tego, że sporządzając projekty studium lub/i mpzp, pracuję w oparciu o oprogramowanie ESRI, to nie podam prostej recepty na to jak używać ArcGis-a a jedynie przedstawię korzyści wynikające z pracy wykorzystującej najprostszy pakiet ArcView. Polecam początkującym informacje z tutoriali, opublikowanych na stronie www.gisblog.pl. Chciałbym równocześnie przytoczyć słuszność podejścia systemowego w planowaniu przestrzennym. Tylko od użytkowników zależy czy będzie ono właśnie takie, ponieważ GIS „może pełnić rolę systemu, w którym nie bada się poszczególnych elementów rzeczywistości, ale da się wyodrębnić całość, analizując związki pomiędzy elementami tej całości oraz związki z otoczeniem. W tym momencie warto przypomnieć definicje systemu, który jest zbiorem jednostek wzajemnie ze sobą powiązanych” (Zipser T.).
Obsługa programów ArcMap i ArcCatalog jest prosta w działaniu, jednak klucz do sukcesu polega na tym, aby korzystać z zasobów przygotowanych przed przystąpieniem do pracy. Struktura zapisu ma ścisłe powiązanie z wyświetlaniem danych w formach tabelarycznych i geograficznych w widoku projektu w ArcMap i ArcCatalog.
Sporządzając dane wg określonych standardów do tworzenia narzędzi publikowanych zarówno w Intranecie i Internecie, możemy eksploatować np. narzędzie do wypisu i wyrysu z obowiązującego mpzp.
Popularne programy, takie jak AutoCad i Microstation, mogą być kompatybilne, jeśli zadbamy o to, by rysunek miał odpowiednie współrzędne oraz był w odpowiednim odwzorowaniu kartograficznym.
Planowane są dodatkowe narzędzia dla urbanistów ułatwiające pracę. Docelowo przewidywana jest całkowita automatyzacja procesu sporządzania projektu studium lub/i mpzp. Na chwilę obecną funkcjonują systemy obsługujące Standard Wymiany Danych Ewidencyjnych oraz Standard Zapisu MPZP. Pozwalają na pobieranie informacji o granicach i numerach działek, grupach rejestrowych, własności, a także o przeznaczeniach terenów, ich korzyściach jak i ograniczeniach, wynikających z obowiązującego prawa miejscowego. Trwają dalsze prace nad udoskonalaniem pakietu ArcGIS dla Urbanistów/Asystentów Urbanistów.
W przygotowaniu są narzędzia m.in. do generowania tzw. trójkątów widoczności, terenów dróg na podstawie istniejących sieci drogowych, a także gotowe struktury do zapisu ustaleń mpzp I inne.
Podstawowym aktem prawnym z zakresu planowania przestrzennego jest ustawa z 27 marca 2003r. o planowaniu I zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. 2003 nr 80 poz. 717), która reguluje przede wszystkim kwestie formalno-prawne procedury planistycznej. Aktem wykonawczym do tej ustawy jest rozporządzenie ministra infrastruktury z 26 sierpnia 2003r (Dz. U. 2003 nr 164 poz. 1589). Uwzględniając harmonogram prac oraz powyższe względy formalno- prawne, została zbudowana struktura zapisu, która jest szkieletem efektu wyjściowego, czyli serii rysunków na różnym etapie zaawansowania. Zakres prac przygotowawczych przedstawiony będzie w poszczególnych rozdziałach, które są ze sobą bezpośrednio powiązane:
I. Struktura zapisu danych – standaryzacja zapisu mpzp
II. Definiowanie układu współrzędnych I ustawianie jednostek mapy
III. Gromadzenie i standaryzacja danych w odpowiednim układzie współrzędnych
IV. Tworzenie projektu dodawanie elementów mapy
V. Nadawanie georeferencji i kalibracja map – czyli praca z podkładami
VI. Dane wektorowe – wektoryzacja ustaleń planu – czyli warstwy
VII. Podstawowe narzędzia pracy w ArcGIS
VIII. Layout - legenda, tytuł, tabela i wyrys ze studium
- Zaloguj się lub zarejestruj aby móc dodać komentarz